Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

De handboog

Door Erik Clyncke

Boog” Volgens van Dale Groot Woordenboek » schiettuig bestaande uit een stok of reep van taai hout, riet, staal of andere veerkrachtige stof, die kan worden gebogen door een gespannen pees of koord.
“Handboog” Volgens van Dale Groot Woordenboek » boog die met de hand gespannen wordt, met name als “wapen” van de schuttersgilden.
De pijl en boog worden binnen de Belgische wet niet als wapen aangemerkt, met
uitzondering van pijlen die zijn voorzien van snijdende delen, met de kennelijke bedoeling daarmee ernstig letsel te veroorzaken. Een vergunning voor het bezit of gebruik van een boog is dan ook niet nodig. Bij wet is het wel verboden om met een gespannen longbow, flatbow, composiet-, recurveboog of kruisboog met pijl op de openbare weg te komen.

Let op: een compoundboog is altijd (voor)gespannen! Dus gewoon géén gespannen
bogen op de openbare weg.

Beter is uw handboog in een boogfoedraal (boogtas) te vervoeren.

                                                                               Links- of rechtshandige boog

Er worden handbogen voor zowel links- en rechtshandige schutters gemaakt. Het geringe gewicht en de sterkte van het middenstuk, de nauwkeurigheid van de werparmen en de hightech grondstoffen, voor de boog en de pees, maken van de moderne bogen meer dan een gemiddelde “schietmachine”. Het middenstuk is het hart én handvat van de boog en wordt gemaakt van een hoge kwaliteit, spanningsvrije aluminiumlegering (vliegtuigkwaliteit). Ook hier is het kwaliteits- einde nog niet in zicht. RTM is een van de laatste werkwijzen: een dicht opeen geperste kern van schuim, waarover een laag fiberglas is aangebracht. Het geheel wordt vervolgens in een mal met een thermoplastische hars geplaatst en onder druk gebracht.
Links- en rechtshandige middenstukken worden apart gemaakt en voorzien van een opgelegde linkse of rechtse handgreep van een laminaat van edelhout en glasvezel, gedrenkt in diverse harssoorten. Bij een rechtshandige schutter zitten het venster en de pijlsteun aan de linkerkant van het boogmiddenstuk en bij de compoundboog zit de kabelgeleider aan de rechterkant. Voor een linkshandige schutter zijn deze juist tegenovergesteld. De werparmen voor composiet-, recurve- en compoundbogen worden later aangebracht

 

De longbow (lange handboog)

De longbow (lange handboog)

Een van de oudste handboogvormen. Handboog met één lange, enigszins rondeboogstaaf, meestal van taxushout gemaakt. De longbow heeft een lengte van ca. 1,80 meter (manshoogte)! Hij buigt over de gehele lengte. Deze handboog moet vooraf
gespannen worden. Eendelig. Na gebruik afspannen.

De flatbow (platte handboog)

De flatbow (platte handboog)

Korter dan een longbow, met min of meer brede, platte werparmen (D-vorm) van iepen-,eiken- of essenhout. Flatbows buigen over de gehele lengte. Meestal hebben ze een smal, dikker handvat, dat niet mee buigt. Vanuit het dikkere deel steken de werparmen uit. Deze boog is wat betreft de vorm, sinds eeuwen, bijna niets veranderd. Deze boog moet vooraf gespannen worden. Eendelig. Na gebruik afspannen.

De composietboog

De composietboog

Composiet” Volgens van Dale Groot Woordenboek » samengesteld materiaal (b.v. garens van koolstof- en glasvezels). Tegenwoordig domineren de “hightech” handboogontwerpen waarbij kunststoffen en composietmaterialen gebruikt worden. Deze heeft een middenstuk plus 2 losse werparmen. Composietbogen werden door verschillende oosterse culturen ontwikkeld. Deze bogen zijn dus driedelig en moet vooraf gespannen worden. Na gebruik afspannen.

De recurveboog


 De recurveboog

Curve” Volgens van Dale Groot Woordenboek » gebogen, krom (recurve = terugge-bogen)  Dit zijn bogen met in tegengestelde richting gebogen uiteinden van de werparmen. 
Historisch gezien werden deze recurvebogen het meest gebruikt in grote delen van Azië en in Noord-Amerika. Soms werden ze geheel van hout gemaakt, maar vaker waren het een soort “composietbogen”, waarbij de meest voorkomende vorm die was, waarbij men dierlijke pees op de rug (niet zichtbare kant) van de boog en/of werparm lijmde. Dit zorgde er voor dat de extra krachten, die bij dit model op de boog inwerkten, werden opgevangen, waardoor de boog niet brak. Soms werd de boog nog sterker en veerkrachtiger gemaakt door plakken hoorn aan de, naar de schutter toegekeerde zijde van de werparmen (= voorzijde), te lijmen.

De compoundboog of katrolboog

De compoundboog of katrolboog

Compound” Volgens van Dale Groot Woordenboek » samengesteld. Tenslotte zijn er de moderne hightech compoundbogen (niet te verwarren met composietbogen). De compoundboog heeft katrolinrichtingen aan de uiteinden waarbij de pees in totaal ca. 3 keer zo lang kan zijn of uit 2 delen bestaat. De compoundboog is in 1967 ontwikkeld door de Amerikaan Holless Wilbur Allen. Het centrale stuk van een compound-boog wordt meestal gemaakt van aluminium of magnesium. De latten (werparmen) van een com- poundboog zijn stijver dan die van een composiet- of recurveboog, waardoor de energie van deze boog beter gebruikt kan worden. Zelf spannen van de compoundboog is (in principe) niet mogelijk. De trekkracht van de werparmen varieert van ca. 40 tot 80 pound (18,12 tot 36,24 kg.). Het belangrijkste van de compoundboog is dat deze boog voor iedere volwassene te hanteren is. Jeugdige schutters kunnen echter met deze zwaardere krachten (50 tot 80 pound) nog niet omgaan. Op de Aziatische- en de Olympische spelen (doelschieten) is deze boog (nog) niet toegestaan. De katrol kan speciaal gevormd (excentrisch) zijn. Hierdoor kan de pees veel verder naar achteren getrokken worden bij een relatief kleinere beweging van de werparmen zelf. Hierbij neemt de vereiste kracht, nodig om de pees gespannen te houden, bij verder naar achteren trekken weer af (de zogenaamde let-off). Normaal gesproken met 65-80% van de maximale kracht die halverwege het spannen wordt bereikt, zodat het richten veel meer ontspannen kan gebeuren. Omdat de booguiteinden zelf minder bewegingsenergie krijgen wordt de pijl met een dergelijke boog veel efficiënter weggeschoten. De meeste moderne hightech kunststofbogen zijn van dit type, dat een hoge vlucht heeft genomen. Er is een tendens om de werparmen meer parallel aan elkaar te laten lopen bij dit type boog, wat de eigen beweging van de boog in de schietrichting bij het terugveren, na het loslaten van de pijl, verkleint. Ook aan de katrollen wordt steeds meer aandacht besteed.